Publicaties

 

Hoe ontkomt u aan hun praktijken

 

'Oplichtingspraktijken op de vakantiebestemming', we zochten ze doelbewust, maar moesten oppassen er niet echt in te tuinen. Linke Loetje en kornuiten voelen feilloos aan wanneer hun kans van slagen groot is. Gelukkig opereert deze overal voorkomende beroepsgroep in een stad als VenetiŽ met Italiaanse zwier en dito knipoog. Een goede reden om een aantal internationale trucks juist daar in beeld te brengen.

 

De professionele oplichter houdt het meest van een verse lading toeristen. Zij idealiseren nog alles en iedereen op hun vakantiebestemming. Des te zuidelijker in Europa des te gemoedelijker lijkt het leven vaak. Dat is een van de redenen waarom ik, tegen beter weten in, vooraf geen grote haast maak om een ezelsbruggetje te vinden om de koers van de plaatselijke valuta snel om te kunnen rekenen naar Nederlandse guldens. Daarbij ben je na een lange vermoeiende rit gewoon minder op je hoede. Aan de andere kant staat menig toerist of reiziger, waaronder ikzelf, vaak te trappelen om al het moois van een stad of bezienswaardigheid te bezichtigen. Ook deze categorie vormt een aantrekkelijke doelgroep voor de slinkse lieden.

Zo ongeveer alle net genoemde factoren werken in het voordeel van de Venetiaanse 'admiraals'. Alleen al omdat diegenen die met de auto naar VenetiŽ reizen wat geduld moeten hebben voordat ze alle prachtige middeleeuwse oriŽntaals huizen en paleizen, het Canal Grande en de gondels kunnen bekijken. Dit is zo omdat in het historische deel van VenetiŽ geen auto's kunnen rijden. Voor ons een goede reden om met de trein te reizen. Wie de stad toch zo dicht mogelijk per auto wil naderen moet deze achterlaten in een lelijke uithoek, genaamd Tronchetto: een schiereiland met niets meer dan parkeergarages, te toeristische winkels en een bushalte voor de varende stadsbus: het beste en goedkoopste vervoermiddel naar de oude stad. Voor menigeen die dit oord nadert, is het volkomen onduidelijk waar geparkeerd kan worden, vanwege alle borden met Italiaanse teksten en onduidelijke symbolen. Maar al snel lijken er redders in nood te verschijnen. Met admiraalspet op, geheel in stijl met het zeevaartverleden van de stad, staan ze autoritair te gebaren op de middenberm van de uitloper van de dijkweg. We besloten de actie van deze 'admiraals' enige tijd langs de kant van de weg gade te slaan . "Leiden ze het verkeer in de richting van de juiste parkeerplaats, in dienst van de museumstad?", zagen we menig automobilist zich vertwijfeld afvragen. Bijna allemaal stoppen ze even. De meesten zijn echter zo verstandig hun eigen plan te trekken. Maar binnen vijf minuten hebben de admiraals beet: een Duitse auto met een jong stel, dat ze commanderend als legerofficieren in de richting van een klein stopstrookje drillen. Een beetje beduusd, maar vooral daas van de reis, stappen ze uit. De mannen met de petten bevelen ze de sleutels van de auto in het slot te laten. Half gehypnotiseerd volgen ze drie van hen naar een steigertje, waar een namaak gondel met buitenboordmotor wacht. "Hoeveel kost het eigenlijk?", vraagt de Duitse toerist bedremmeld. "Maar f 125",- zegt de admiraal op een toon alsof hij het stel gigantisch matst. De Duitser schrikt van zo'n hoog bedrag voor niet meer dan een auto wegbrengen naar de parkeergarage en tien minuten varen. Maar inmiddels staan ze op een smal en gammel steigertje, dat anderhalve meter boven het water uittorent. Zijn vriendin kijkt hem vanwege haar hoogtevrees smekend aan. Vlak achter haar staat een bodybuildende admiraal met een veel groter aantal tatoeages op zijn armen dan tanden in zijn mond. Voor de onfortuinlijke vakantieganger het weet, helpt een handlanger zijn vriendin in de boot. Geheel overdonderd varen ze naar de sprookjesstad.

 

Sportief

Inmiddels beginnen de admiraals ons eigenlijk te nieuwsgierig te vinden. Ze smoezen met een vlotte dertiger, die er net iets beschaafder uitziet dan zij. Deze handlanger, vermoedelijk een beschermheer of big boss van het stel, vraagt joviaal:"Wat doen jullie op zo'n saaie plek? Kom op, ik laat de stad zien met de boot, kost jullie natuurlijk niks." Wanneer we zijn aanbod joviaal afslaan, volgen andere maatregelen. Een van de mannen met admiraalspet komt vrolijk een praatje maken en vraagt de fotografe of hij ons met haar camera mag vereeuwigen samen met zijn maten. Ze besluit het erop te wagen. Zodra hij de camera heeft, verdwijnt hij zogenaamd voor de grap achter een auto om een paparazzo na te doen. Ze spurt achter hem aan om hem geen tijd te gunnen uit te vinden hoe hij de camera kan openen om de film te vernietigen. Gelukkig zijn de admiraals sportief en geven de nog dichte camera terug.

Wanneer we na een uurtje weer naar de binnenstad vertrekken, wacht de auto van het Duitse stel nog steeds op hetzelfde stopstrookje. Met half open ramen en de sleutels nog in het contact vormt deze een gemakkelijke prooi voor autodieven nu de admiraals, op een afstand van vijftig meter geheel uit het zicht, siŽsta houden. Een geluk voor de eigenaren is dat de auto's die de admiraals parkeren, meestal snel gesleept worden. Ze laten ze achter op stopstroken of verhuizen ze naar een andere plek waar hij evenmin lang kan staan, want in de meeste grote parkeergarages zijn de mannen met de petten niet meer welkom.

 

Vooral Nederlanders

Voor de balie van Roberto, van het kantoortje van de Italiaanse VVV in de Venetiaanse parkeerwijk Tronchetto, staan dagelijks wanhopige toeristen, die hun auto aan de admiraals hadden toevertrouwd en hem in geen parkeergelegenheid meer kunnen vinden. In het laagseizoen zijn het er enkelen, in het hoogseizoen tientallen. Veruit de meesten vinden hun vervoermiddel terug op een bewaakt terrein van de politie, na betaling van enkele honderden guldens aan parkeerboete en sleepkosten. Eerder al telden zij voor het beruchte vaartochtje in het eenvoudige motorgondeltje al snel f 100,- tot f 250,- neer. "De admiraals taxeren zorgvuldig het gewicht van de portemonnee van hun slachtoffers.", zo vertelt Roberto uit ervaring.

Vormt de nationaliteit van de slachtoffers een afspiegeling van die van de bezoekers van VenetiŽ? "Nee, want de noordelijke Westeuropeanen zijn oververtegenwoordigd, vooral de Nederlanders en Denen. Werkelijk een te goedgelovig slag mensen dat de praktijken van de admiraals lijdzaam gedoogt en er gek genoeg ook nog begrip voor opbrengt", vertelt de chef van het toeristenbureau onbevangen.

De admiraals kunnen al jarenlang vrijwel ongestoord hun gang gaan.Roberto verzucht :"Dit is nu eenmaal ItaliŽ. De enige verkeersfuik voor de toeristische topbestemming VenetiŽ is een eenvoudig te controleren goudmijn."

 

In de boot genomen

De admiraals storten zich niet alleen op automobilisten, maar ook op busreizigers vlakbij de halte voor de varende stadsbus. Ze hebben net als hun collega's van het oplichtersgilde in andere plaatsen een grote voorkeur voor groepen die elkaar nog niet goed kennen, zodat er veel onzekerheid bestaat over hoe anderen de situatie inschatten. In eerste instantie benaderen ze de meest extraverte en ongeduldige persoon uit een groep. Hoe dit precies in z'n werk gaat, zien we al na een paar minuten wachten. "Binnen tien minuten staan jullie al op het San Marcoplein voor maar dertig gulden en we varen met een..........gondel. Eenmaal andermaal?" Een lange vrolijke Engelsman lijkt er automatisch vanuit te gaan dat dit de totaalprijs is voor het vervoer van zijn groep van tien landgenoten en haalt de anderen enthousiast over. Diegenen die twijfelen, willen duidelijk geen spelbreker zijn en stappen in de namaak-gondel met buitenboordmotor. "Eenmaal op het water blijkt de tocht dertig gulden per persoon te kosten. Protesteren de opvarenden dan dreigt de admiraal de Carabinieri, de politie, erbij te roepen en wenkt naar iedere boot die er in de verte op lijkt. Vrijwel nooit hoeft het zo ver te komen, men betaalt", aldus Roberto. Op een soortgelijke manier werd een Nederlander kort geleden in de boot genomen, zo blijkt uit een brief in de reisbijlage van de Volkskrant.

Het bovenstaande doet bovendien denken aan de recente, in menig krant, beschreven praktijken van een aantal Amsterdamse taxichauffeurs die toeristen veel te hoge prijzen lieten betalen voor taxiritten vanaf Schiphol. Ze schakelden bijvoorbeeld overdag het nachttarief in, vertelden dat dit bedrag in dollars wordt uitgedrukt en dat het bovendien per persoon geldt. Het zijn praktijken waarmee iedere net gelande, dus vaak vermoeide, reiziger overal ter wereld geconfronteerd kan worden.

 

Monopolie-geld.

Bekend is ook dat op plekken waar reizigers een land binnenkomen, het wisselgeld vaak 'slordig uitgeteld' wordt overhandigd. Doorgaans hebben de slachtoffers dit nauwelijks in de gaten omdat nog aan de koers gewend moet worden van biljetten die er - vooral in ItaliŽ - uitzien als monopolie-geld. In VenetiŽ pakt men dit bovengemiddeld listig aan. Er komen tevens afleidingsmanouvres aan te pas. Zo vroeg de man achter het loket van de varende stadsbus bij het station, waar ik net was aangekomen, of ik er nog 500 lire bij had. Terwijl ik zocht verwisselde hij het tienduizend lire-biljet, dat ik hem net had gegeven, voor een exemplaar van 5000 lire. Met grote vanzelfsprekendheid en een vriendelijk "arrivederci" duwt hij een kaartje van 2500 lire en 3000 lire wisselgeld naar voren. "Foutje, want ik gaf 10.500 lire." Met stemverheffing:"Maar je gaf toch dit 5000 biljet". Wanneer ik nee schud, geeft hij sportief lachend, de gevraagde 5000 lire terug, onder het mom van 'Ik maakte maar een grapje'.

Funest is ook het hebben van haast. We wilden nog iets meemaken van een regatta, een race voor gondels en roeiboten, die bijna was afgelopen. We besloten daarom een taxiboot te nemen naar de finish, zo'n 600 meter verder aan de overkant van het Canal Grande. "Dat kost 15.000 lire", zegt de regelneef bij de taxiboten. Hij knipoogt naar de snelst ogende chauffeur, die ons naar zijn boot wenkt. Met een kapiteinspet op staat hij donkerbruin verbrand als een trotse jachtbezitter achter zijn stuur. Eenmaal aangekomen, wil hij zeker een bonnetje voor ons schrijven. Er prijkt nu 50.000 lire op. Dus f 75,-. "No, No", lachen we, "leuk geprobeerd, maar helaas". In staccato klinkt het:"Ik roep de politie". "Goed idee", antwoorden we beslist. "Okee, ik wil er vanaf zijn, dan maar die 15.000 lires", klinkt het gespeeld chagrijnig, verluchtigd met een vette knipoog. Een bekende truc hier in VenetiŽ.

 

Kleine lettertjes

Zo openlijk wordt het spel niet altijd gespeeld. Soms zijn het de bekende kleine lettertjes. Zo bestelde ik tijdens een eerdere reis tarbot in een restaurant dichtbij een toeristenattractie. Deze vis varieert op de markt in prijs tussen die van kabeljauw en zalm. Vanwege de eenvoud van de locatie, de relatief lage prijzen en de ruime aanwezigheid van de Italiaanse 'Jan Modaal' verbaasde ik me niet over def 30,50 op de menukaart voor een eenvoudig Tarbotgerecht. Misschien had een waarschuwingsbel moeten rinkelen, toen de olijke kok, die regelmatig een praatje kwam maken, de ongefileerde vis even liet zien. Op de rekening kostte hetzelfde tarbotgerecht opeens f 152,50. Toen we daar even over wilden praten, toverde de ober een menukaart tevoorschijn waarop handgeschreven in een hoekje stond dat de genoemde visprijzen per ons ongefileerd gewicht waren. De vis woog volgens hem een pond, dus vijf maal f 30,50 is f 152,50. De portie visfile was niet groter dan gemiddeld, maar daar kon ik het restaurant niet op aanspreken. Wel op het feit dat ik het handgeschreven zinnetje niet op mijn menukaart stond en dat het bovendien uiterst vreemd is dat een onsje ongefileerde witvis, volgens diezelfde kaart, f 30,50 kost. Eerder dan verwacht zegt de ober:"Okee, dan halveren we de rekening".

Ik reageer met:"Sorry, maar echt nog teveel". "Okee, dan reken ik voor de visf 30,50 ". Nog nooit zo'n snelle daling meegemaakt.

 

Beruchte kleine lettertjes hanteren ook vele, zeer officieel ogende, wisselkantoortjes in VenetiŽ. Zowel voor cash, als voor traveller- en Eurochecks rekenen deze zo'n tien procent commissie, een maffia-tarief.

Op het bord met de, al niet zo gunstige, koersen staat dit doorgaans niet. Wel in een hoekje van het wisselbonnetje. Dan kan de transactie meestal niet meer ongedaan worden gemaakt.

 

Charmantste sjoemelaars

De charmantste sjoemelaars troffen we in VenetiŽ aan op het beroemde San Marcoplein. Uiterst vriendelijk geeft de een een handje maÔs. Terwijl daar een gigantische hoeveelheid duiven op afkomt klikt de ander achter het doek van een nostalgisch ogende hasselblad-camera enkele foto's. Pas dan maken ze op besliste toon duidelijk dat de maÔs al 5000 lire kost, "Maar, neemt u de foto erbij, dan kost het geheel maar 15.000 lire, oftewel f 17,50". Al snel hebben beiden door dat we geen gewone toeristen zijn, omdat de fotografe ook van hen foto's maakt. Verrassend eerlijk vertellen ze dat acht van de tien mensen in ieder geval de maÔs betalen. En dat de kosten daarvan en van de foto gewoon afhangt van hun taxatie van de welvaart van de toerist. "De prijs varieert tussen de 10.000 en 40.000 lire", bekennen de twee met een ondeugende smile".Wanneer ik ze, naar ik hoop, ongemerkt gadesla, hebben ze de ene na de andere toerist aan de haak. De meesten betalen inderdaad grif het gevraagde bedrag. Ze zijn tenslotte op vakantie. Wanneer een enkeling pertinent weigert, dan trappen de twee geen scene en valt geen onvertogen woord van hun kant. Het mes ligt gelukkig ook hier niet letterlijk of figuurlijk op tafel. Het blijft bij vrolijk proberen. Daar kunnen veel van hun beroepsgenoten uit andere steden nog wel iets van leren.

De beste remedie tegen Linke Loetje en kornuiten, waar dan ook ter wereld, is ze tegemoet te treden met de nodige alertheid en gezonde argwaan. Maar op vakantie is het juist zo fijn om de touwtjes van dergelijke, op de werkvloer vaak noodzakelijke attitudes eens te laten vieren.